Oyun kavramı genellikle okul öncesi dönem dediğimiz 3-6 yaş ile bağdaştırılan bir kavram. Hal böyle olunca ebeveynler yeni doğmuş ya da 1-2 yaşlarına gelmiş bebekleri ile ne oynayacakları, hangi oyuncakları tercih etmeleri gerektiği konusunda kaynak bulmakta oldukça zorluk çekiyorlar. Gelin hem bebeğiniz gelişimsel olarak oyunları hangi evrede ona bakalım hem de bebeklik döneminde bebeklerinizle oynayabileceğiniz oyunlar hakkında konuşalım.
Piaget oyunu ”Dış dünyadan alınan uyaranları özümleme ve uyum sistemine yerleştirme yolu” olarak tanımlamaktadır. Bu tanımından yola çıkarak da Piaget, oyunu gelişimin bir parçası olarak görmüş aynı zamanda da oyunun yaşa bağlı olarak gelişim gösterdiğini ileri sürmüştür. Piaget’ye göre oyun yaşa bağlı olarak gelişim ve değişim gösterir ve her yaştaki çocuğun oyunu oynayış şekli ve oynayış amacı farklılık göstermektedir. Piaget bebeklik dönemindeki oyunlara ”Alıştırma Oyunları” demiştir.
Piaget’ye göre Alıştırma Oyunları dönemindeki bir bebek fiziksel aktiviteye bağlı duyu motor ve keşfedici oyunlar oynar. Alıştırma oyunları çocuk tarafından kazanılan tüm duyu motor şemalarından doğmakta ve çocuğun nesneleri kullanması üzerine odaklanmaktadır. Çocuk dokunabildiği, eline alabildiği her şeyi alır, yakalar, sallar, atar ve tekrar almayı dener. Motor etkinlikler ve tekrarlamalaralıştırmalı oyunun en belirgin özelliklerindendir. Bu dönemdeki çocukların oyunları, elinde yeni keşfettiği oyunlardır. Bunları öğrendiğinde oyuna dönüştürerek, öğrenilmiş hareketleri tekrarlar ve bundan zevk alır. Bakma, emme, ellerini açma-kapama, nesneye dokunma, alma-atma, birbirine vurma, inceleme gibi duyu-motor oyunlarla gerçek dünya ile etkileşimde bulunur. Bilişsel gelişimdeki anahtar rol beyin gelişiminin en üst seviyede olduğu bebeklik dönemindeki alıştırma oyunlarındadır.
Bebeklik ve Yürüme Döneminde Oyun Materyalleri Nasıl Olmalı?
Bebekler uygun uyaranı elde etmede tamamen onlara bakım veren yetişkinlere bağımlıdırlar. Bu yüzden bu dönemde yetişkinlerin en büyük rolü bebeklere ve yürüme dönemindeki çocuklara uygun uyaran ortamını sunmaktır. Bu dönemde çocuğun etrafında olacak uyaranlar çocuğun oyun oynama becerisini geliştirip ileride de oyunun ona sağladığı gelişimsel desteğe ulaşabilecektir. Aileler bebekleri ve çocukları için seçecekleri materyallerde şunlara dikkat edebilirler:
- İlk üç ayını yatağında geçiren bebekler için çevresinde algılayabilecekleri materyaller koyulabilir.
- Gürültü oluşturmayacak hafif ziller ya da ses çıkaran materyaller
- bebeğin yatağına asılan oyun materyaleri bebeğin hafif hareketleri ile hareket etmelidir.
- Materyaller doğal malzemelerden yapılmalıdır.
- Bebek oyun oynarken oyuncağını ağzına alacağı unutulmamalıdır. Bu yüzden koparabileceği küçük parçaları olmayan doğal malzemelerden yapılmış oyuncaklar kullanılması halinde bebeğin oyuncağı ağzına almasında bir sakınca yoktur.
- Oyun materyalleri düzenli temizlenmesi gerekmektedir bu yüzden de kolay temizlenebilen malzemelerden yapılması gerekmektedir.
- Farklı dokular kullanılarak duyularının gelişmesine olanak sağlanmalıdır.
- Materyaller kırık, sökük olmamalıdır. Kesici, batıcı ve küçük malzemeler içermemelidir.
- Oturan, emekleyen, yürüyen bebekler için yuvarlanan, itilen, çekilen materyaller hazırlanmalıdır.
Bebekler için tercih edilebilecek oyuncaklar
