Bir önceki yazımızda Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite hakkında bir giriş yapmış ve genel bir tablo çizmiştik. Şimdi ise gelin çocuklarda ve ergenlerde dikkat eksikliği ve hiperaktiviteyi konuşalım.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bir diğer adı ile DEHB; aşırı hareketlilik, dürtüsel hareketler ve konsantre olmada zorlanma ile karakterize olan nörogelişimsel bir bozukluk olarak karşımıza çıkmaktadır. Yapılan çalışmalara genel olarak bakıldığında en çok tanının okul çağı çocuklarında olduğu da görülmektedir ancak kimi zaman ”yaramaz, tembel, dikkatsiz” sıfatları ile karıştırılıp öğretmenler ve ailelerin yanlış ve/veya eksik gözlemlemeleri sonucunda çoğu zaman tanıda ve tedavide geç kalınabilmektedir. Bu noktada ailelerin ve öğretmenlerin doğru zamanda doğru gözlemleri ile birlikte DEHB ile birlikte görülebilen pek cok durum engellenebilmektedir.
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun önceki yazımızda var olan DSM V tanı kriterleri ile birlikte çocuklardaki belirtilerini şu şekilde sıralayabiliriz
| Bebeklik Dönemi | Erken Çocukluk Dönemi | Okul Çağı Dönem | Ergenlik Dönemi |
| Az ve düzensiz uyku Kolik olma durumu Yeme sorunları Huzursuzluk Çok ağlama Kolay yatıştırılamama | Aşırı hareketlilik Olaylara düşünmeden dalma, korku hissetmeme Başına buyruk davranma Dikkatsizlik İlişki sorunları | Dikkatsizlik Ödevlere karşı isteksizlik Sık eşya kaybetme Düşük kendilik algısı Kazalar ve yaralanmalar Dürtüsel tehlikeli davranışlar | Ders çalışamama Dikkatsizlik Zamanı organize edememe Gerginlik, huzursuzluk Tehlikeli aktiviteler Düşük kendilik algısı Antisosyal ve saldırgan davranışlar sergileme |
Çocuğunuzda veya on sekiz yaşının altında birisi olarak kendinizde bu belirtilerin var olduğunu düşünüyorsanız ne yapmalısınız?
DEHB özellikle son yıllarda oldukça ”popüler” bir psikiyatrik hastalık olarak karşımıza çıkmakta. Özellikle de İngilizceden Türkçeye çevirilen içerikler oldukça popüler. Bununla birlikte pek çok doktor ve psikolog da bu konuda farklı içerikler üretmekte. Var olan içeriklerin farkındalık yaratması ile birlikte olumsuz yönlerinden bir tanesi de dönem dönem ortaya çıkan dönem dönem de kaybolan o gün yaşadığımız durumlarla birlikte kendini gösteren bazı süpheleri bu içeriklerde görüp durumu sorgulamamız hatta kendi kendimize tanı koymaya çalışmamızdır. Kendimizde (eğer on sekiz yaşının altındaysak) veya çocuğumuzda dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğunun varlığını düşünüyorsak bir çocuk ve ergen ruh sağlığı uzmanına gitmemiz gerekmektedir. doğru yönlendirme bir tıp hekimi tarafından yapılmaktadır.
Tanı aldıktan sonra gerekli yönlendirmeler ile birlikte alınması gereken özel eğitim desteği, bir çocuk gelişimcinin hazırlayacağı erken müdahale programı ile birlikte çocuğunuzdaki belirtileri çocuğunuz kendi kontrolü altında tutabilecek ve olumsuz etkilerini tolere edebilecektir.
Önceki yazımıza buradan ulaşabilirsiniz:
Önemli not: Psikolojik hastalıkların tanıları ve medikal tedavi düzenlemeleri eğer on sekiz yaşın altındaysanız Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları uzmanları eğer on sekiz yaşından büyükseniz de Ruh Sağlığı ve Hastalıkları uzmanları tarafındanuygulanmaktadır. İnternet ortamında gördüğünüz ve okuduğunuz bilgiler ile kendinize veya çevrenize tanı koymadan önce alanın ilgili uzmanlarından destek almanız gerekmektedir.
